Samsun’da Coğrafi İşaretler ve Anadoludakiler Platformu İl Koordinasyon Toplantısında Ele Alındı

Samsun’un yerel değerlerinin korunması, markalaşması ve ekonomik değere dönüştürülmesine yönelik çalışmalar, 5 Şubat 2026 tarihinde Samsun Valiliği 2026 Yılı 1. İl Koordinasyon Toplantısında ele alındı. Toplantının ana gündemini coğrafi işaretli ürünler ve Anadoludakiler Platformu oluşturdu.

Toplantıda; Samsun Büyükşehir Belediyesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun Ticaret ve Sanayi Odası ile Ajansımız tarafından coğrafi işaretler alanında yürütülen çalışmalar, mevcut durum ve gelecek dönem planları kamuoyu ile paylaşıldı.

Coğrafi İşaretler: Yerel Değerlerden Küresel Markalara

Coğrafi işaretler, yalnızca birer ürün etiketi değil; kırsal kalkınma, turizm ve kültürel mirasın korunması için kullanılan stratejik araçlardır. Yerel hammaddeden üretilen, gelenekselliği ve ünüyle öne çıkan ürünleri koruma altına alan bu kalite işaretleri, bölgenin karakteristik özelliklerini garanti altına alıyor. Bölgesel kalkınma açısından coğrafi işaretler üç temel sütun üzerine inşa ediliyor:

• İstihdam ve Kırsal Kalkınma: Yerel üretimin korunmasıyla özellikle gençler ve kadınlar için yerinde ve sürdürülebilir gelir olanakları yaratılıyor.
• Turizm ve Yerel Çekim Gücü: Gastronomi ve kültür temelli turizm desteklenerek bölgeye özgü yeni çekim merkezleri oluşturuluyor.
• Kültürel Mirasın Korunması: Geleneksel bilgi, beceri ve üretim yöntemleri kayıt altına alınarak yerel kimlik gelecek kuşaklara aktarılıyor.

TR83 Bölgesi ve Samsun’un Coğrafi İşaret Potansiyeli

Ajansımızın görev alanındaki TR83 Bölgesinde (Amasya, Çorum, Samsun, Tokat) hâlihazırda 95 tescilli coğrafi işaretli ürün ve 48 devam eden başvuru bulunuyor. Samsun ise 17 coğrafi işaret tescilli ürün, 1 geleneksel ürün adı ve 5 aktif başvuru ile bölgenin öncü illeri arasında yer alıyor. Ancak Türkiye genelinde %23 seviyesinde olan “Menşe Adı” oranının, Samsun’da %6 düzeyinde kalması; ilin sahip olduğu bereketli ovalar ve tarımsal çeşitlilik dikkate alındığında önemli bir gelişim potansiyeline işaret ediyor.

OKA’dan Coğrafi İşaretlere Uzun Soluklu Yaklaşım

Ajansımızın coğrafi işaretli ürünlere yönelik çalışmaları yıllara yayılan stratejik bir yaklaşım çerçevesinde yürütülüyor. Bu kapsamda:

• 2017 yılında, TR83 Bölgesi’nin ilk coğrafi işaret envanteri tamamlanarak, 9’u Samsun’dan olmak üzere 21 tescilli ürün kataloglaştırıldı.
• 2019 yılında, düzenlenen Samsun Coğrafi İşaretler Çalıştayı ile kurumlar arası iş birliği güçlendirildi ve politika yapıcılara rehberlik eden sonuç raporları hazırlandı.
• 2024 yılında, “Orta Karadeniz Sofrası” çalışmaları kapsamında 50 coğrafi işaretli ürün için tanıtım videoları üretildi; Samsun özelinde Bafra Nokulu, Çarşamba Keşkeği, Bafra Pidesi ve Samsun Simidi gibi ürünler profesyonel çekimlerle tanıtıldı.
• 2025 yılında ise bölgedeki 92 coğrafi işaretli ürün için hazırlanan kapsamlı katalog yayımlanarak ürünler, hikâyeleştirme yaklaşımıyla yatırımcı ve tüketicilerle buluşturuldu.

Ajansımızın 2025 Yılı Teknik Destek Programı kapsamında coğrafi işaretli ürünlere yönelik önemli projeler için destek kararı verildi:

• 19 Mayıs Belediyesi yürütücülüğünde hayata geçirilecek “Nebiyan Markalaşma Yolunda” projesiyle Nebiyan Kestanesi, Nebiyan Fasulyesi ve 19 Mayıs Sahlebi için tescil altyapısı ve markalaşma süreci yürütülecek.
• Ladik Kaymakamlığı tarafından Ladik Yayla Çileği için coğrafi işaret başvuru dosyası hazırlanacak ve yüksek katma değerli Freeze Dry Tesisi ön fizibilitesi gerçekleştirilecek.
• Ladik İlçe Tarım Müdürlüğü yürütücülüğünde Ladik Fasulyesi için bilimsel analizler yapılacak ve şoklama tesisi ön fizibilitesi hazırlanacak.
• Bafra Halk Eğitim Merkezi yürütücülüğünde ise Mahreç işaretli Bafra Zembili’nin modern tasarımlarla ticarileştirilmesine yönelik danışmanlık süreçleri yürütülecek.

Bölge genelindeki kurumlarımızın yöresel ürünlerle ilgili tescil ve ticarileşme çalışmalarına 2026 yılı boyunca da destek olunacak.

Gelecek Vizyonu: 70 Milyon TL’lik Destek ve Uluslararasılaşma

Ajansımız, yöresel değerlerin ekonomik sisteme entegrasyonunu önceliklendiren bir yaklaşımla; ürünlerin Anadoludakiler Platformu’na dahil edilmesi, gastronomi unsurlarının Slow Food Ark of Taste listesine kaydedilmesi ve AB Coğrafi İşaret başvurularının hazırlanması gibi çalışmaları hayata geçirecek.

Ajans, 2026 yılında turizm ve yöresel değerler odağında toplam 70 milyon TL bütçeli program uygulayacak. Program; 30 milyon TL mali destek, 20 milyon TL teknik destek ve 20 milyon TL fizibilite desteğini kapsayacak. Bu desteklerle Samsun’un yöresel değerleri, bilimsel ve ekonomik temeller üzerinde ulusal ve uluslararası pazarlara hazırlanacak.

Toplantıda ayrıca “Anadoludakiler: 81 İl 81 Ürün” programının Samsun açısından sunduğu fırsatlar değerlendirildi. Program; özgün ürün tespiti, kapasite geliştirme, tanıtım ve standartlaşma ile sürdürülebilir kalkınmayı hedefleyen bütüncül bir vizyon ortaya koyuyor.

Ajansımızın 2026 yılı teması olan “Yerel Ürünleri Ticarileştirme” kapsamında yürütülecek çalışmalarla, Samsun’un yerel değerlerinin korunarak ekonomik değere dönüştürülmesi ve bölgeyi coğrafi işaretler alanında ulusal ve uluslararası ölçekte güçlü bir marka haline gelmesi hedefleniyor.